Mikrobiom i zdrowie jelit
Mar
03
Jelita, 3 rzeczy, których o nich nie wiesz

Zdrowie jelit i funkcje naszej mikrobioty jelitowej to fascynująca i obszerna dziedzina nauki. Przygotowując ten post miałam dylemat, które 3 rzeczy powinnam wybrać, gdyż wierzcie mi jest tak wiele fantastycznych ciekawostek na ten temat. Ostatecznie, w dzisiejszym poście chcę skupić się przede wszystkim na synergii, która ma miejsce pomiędzy naszym organizmem, naszymi jelitami i naszą mikrobiotą jelitową.

1. Twoje jelita to niewidzialne laboratorium 

Wyobraź sobie swoje jelita jako biochemiczne laboratorium, w którym praca wre non-stop, 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Jak śpisz, jak pracujesz, jak jesz, jak ćwiczysz czy medytujesz to twoje laboratorium nie ma przerwy. W tymże laboratorium, poza aktywnością Twojego układu pokarmowego, która w dużej mierze zależy od kompozycji i częstotliwości Twoich posiłków; są mikroby jelitowe, które w odpowiedzi na to jaki „towar” znajdą w Twoich jelitach - produkują różne enzymy i ciągle coś przetwarzają (metabolizują). Rezultatem jest synteza różnych związków tzw. metabolitów (produktów przemian metabolicznych), o różnych właściwościach i wielorakiej aktywności biologicznej, w tym na przykład aktywności modulacji układu immunologicznego czy aktywności antybiotycznej.

Bakterie jelitowe

W Twoich jelitach bytuje około 150 do 300 różnych gatunków bakterii, co można przetłumaczyć na około 100 trylionów bakteryjnych komórek. Różne bakterie jelitowe pełnią różne zadania i mogą specjalizowac się w innych funkcjach.

Na przykład gatunki bakterii Bifidobacterium, Lactobacillus, Faecalibacterium, Akkermmansia, Roseburia słyną ze zdolności do produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (z agielskiego SCFA), takich jak kwas masłowy, kwas propioniowy, kwas octowy. Kwasy te spełniają ważną rolę dla stworzenia zdrowego środowiska w jelitach, dla hamowania wzrostu mikrobów chorobotwórczych, oraz mają działanie przeciwzapalne.

Niektóre bakterie jelitowe uczestniczą w szlakach metabolicznych syntezy witamin z grupy B (B1, B2, B3, B5, B7, B8, B9, B12) oraz witaminy K2. Witaminy z grupy B są syntetyzowane przez rośliny, drożdże i bakterie, ale nie przez ssaki. Ssaki muszą pozyskiwać witaminy z grupy B ze źródeł pokarmowych lub od drobnoustrójow.

Jelita to sieć neuronów i fabryka neuroprzekaźników

Co więcej, Twoje jelita to sieć 500 miliardów neuronów oraz fabryka neuroprzekazników, aż około 40 różnych rodzajów neuroprzekaźników może być obecnych w jeliatch. Twoje mikroby jelitowe uczestniczą w syntezie serotoniny (95% serotoniny jest syntetyzowana w jelitach, a 5% w mózgu), dopaminy (50% dopaminy jest syntetyzowana w jelitach, a 50% w mózgu), kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), acetylcholiny, oraz norepinefryny. Przykładowo, gatunki Enteroccocus i Streptococcus uczestniczą w syntezie serotoniny, a gatunki Lactobacillus i Bifidobacterium w syntezie GABA.

Możesz sobie teraz tylko wyobrazić, że ta różnorodność związków, obecność mikrobów, ludzkich enzymów, soków trawiennych, hormonów w Twoich jelitach- ulega ciągłej interakcji i komunikacji – działa synergicznie wpływając nie tylko na Twój stolec, ale również na Twoje zdrowie i Twoje samopoczucie.

2. Twoje jelita komunikują się pośrednio i bezpośrednio z całym organizmem

Tak naprawde to nie bakterie same w sobie mają wpływ na Twoje zdrowie i na kondycję Twoich jelit, ale największy wpływ ma to - co te mikroby robią i co produkują w tym niesamowitym biochemicznym laboratorium. 

To właśnie produkty działalności mikrobioty jelitowej wpływają na różne procesy fizjologiczne człowieka, odgrywając rolę w regulacji układu odpornościowego, w regulacji i aktywności proliferacji komórek, w regululacji (włączają i wyłączają) ekspresję genów (człowieka i mikrobioty), w modulacji procesów metabolicznych i zarzadzaniu energią (wpływając na masę ciała), w metaboliźmie hormonów. Ponadto, wspomagają one dostępność i wchłanianie składników pokarmowych, służą jako substraty energetyczne, wpływają na komunikację komórkową oraz rozwój i utrzymanie funkcji czuciowych/ruchowych jelita.   

Wyżej wspomniałam o krótkołańcuchowych kwasach tłuszczowych (SCFA), które pełnią wiele zadań. Ale przypuszczam, że nie wiedziałaś że mogą one nawet regulować Twój nastrój. Wykazano, że we krwi kobiet cierpiących na depresję - zawartość niektórych SCFA (kwasu octowego i kwasu propionowego) znacząco spada. SCFA mają także niezwykłe funkcje metaboliczne: korzystnie modulują funkcję tkanki tłuszczowej zapobiegając otyłości; kontrolują apetyt i poziom glukozy we krwi.

3. Przez jelita do mózgu i z mózgu do jelit

Skoro już wiemy, że mikroby jelitowe mogą wpływać na tak wiele funkcji naszego organizmu, to pytanie jest czy mogą one również odgrywać rolę w naszym zdrowiu psychicznym i wpłynąć na nasze emocje. Krótko mówiąc, TAK.  

Jelita, a nasze zdrowie psychiczne i zachowanie

Aktywność mikrobów jelitowych może wpłynąć na nasze zdrowie psychiczne i na nasze zachowanie. I odwortnie, nasze emocje mogą wpłynąć na funkcję naszych jelit. Czasami mówi się nawet, że jelita są lustrzanym odbiciem emocji. Gdy odczuwamy strach, lęk, złość lub smutek, nasz układ pokarmowy na to reaguje i dostosowuje swoją aktywność poprzez zwiekszanie lub zmniejszanie aktywności różnych odcinków układu pokarmowego. Przykładem może być konieczność wizyty w toalecie przed ważnym wydarzeniem jak wystąpienie publiczne albo pierwsza randka. Często odczuwamy wówczas napięcie, strach, lęk - co informuje jelita aby przyspieszyć pasaż jelitowy i pozbyć się zbędnego balastu w postaci luźnego stolca. To jest przystosowanie ewolucyjne, które w sytuacji stresowej pomaga nam na lepsze dostosowanie się. 

Obecnie modulacja mikrobioty jelitowej stała się gorącym tematem w badaniach nad leczeniem zaburzeń psychicznych z uwagi, iż istnieje anatomiczna i fizjologiczna dwukierunkowa komunikacja między jelitami a mózgiem - poprzez nerw błędny - tworząca tak zwaną oś jelito-mózg. Badania nad tym szlakiem komunikacji pozwalają nam lepiej zrozumieć związek między dietą, jelitami a chorobami, w tym depresją i lękiem.

Jelita, a depresja i zaburzenia nastroju

Depresja jest w wielu wypadkach chorobą całego organizmu, ale jest ściśle związana ze stanem zdrowia osi mózgowo-jelitowej. W tym kontekście, istotne mechanizmy rozwoju depresji mogą być odzwierciedleniem: produkcji substancji neuroaktywnych (jak serotonina, GABA), które działają na oś jelitowo-mózgową; procesów zapalnych powstających w jelitach, które wpływają na funkcje neurochemiczne i neuroendokrynologiczne; aktywacji procesów zapalnych, będących następstwem dyzbiozy jelitowej i zaburzenia ciągłości bariery jelitowej. Jelita są nazywane drugim mózgiem. U osób cierpiących na zaburzenia psychiczne i zaburzenia nastroju warto zatem spojrzeć na zdrowie jelit i na kondycję mikrobioty jelitowej. 

Kończąc, dziś wzieliśmy pod lupę jelita ale nie jako układ do trawienia pokarmu a raczej jako kompleksowy i dynamiczny ekosystem, który komunikuje się z resztą organizmu. I to co dzieję się w Twoich jelitach przekłada się nie tylko na to jaki masz stolec lub czy boli cię brzuch – ale również na Twoje zdrowie fizyczne i psychiczne.

Zapisz się na konsultację

ZAPISZ SIĘ