Choroby, Mikrobiom i zdrowie jelit, Styl życia
Kwi
14
Gut glossary

ANTYBIOTYK - związek wytwarzany naturalnie przez organizmy żywe, głównie drobnoustroje (bakterie i grzyby) bądź otrzymywany syntetycznie. Antybiotyk hamuje wzrost bakterii lub prowadzi do ich śmierci. Antybiotyki wykorzystywane są w leczeniu zakażeń bakteryjnych, leczeniu nowotworów oraz jako lek immunosupresyjny. Antybiotyki nie działają na infekcje wirusowe.

BARIERA JELITOWA - stanowi półprzepuszczalna barierę między środowiskiem zewnętrznym (czyli światłem jelita) a środowiskiem wewnętrznym (czyli krwią i innymi tkankami oraz narządami). Ma ona na celu chronić a jednocześnie stanowić selektywny filtr pozwalający na absorpcje związków odżywczych, a hamujacy absorpcję toksyn i penetrację patogenów do wnętrza organizmu. Barieria jelitowa składa się z trzech warstw: warstwy śluzu, komórek nabłonkowych jelit i warstwy wewnętrznej (lamina propria) zawierającej komórki układu odpornościowego. Niektórzy wliczają również mikrobiotę jelitową jako część bariery jelitowej. Integralność bariery jelitowej wpływa na przepuszczalność jelita (tzw. leaky gut syndrom). 

DYSBIOZA - Dysbiozę można zdefinjowac jako brak równowagi pod względem ilości i proporcji bakterii i innych drobnoustrojów. Najczęściej to pojęcie dotyczy dysproporcji mikroorganizmów w przewodzie pokarmowym, ale może się zdarzyć na każdej odsłoniętej powierzchni lub błonie śluzowej. Dysbioza może wpływać na trawienie, wchłanianie składników odżywczych, produkcję witamin i kontrolowanie wzrostu szkodliwych mikroorganizmów. Szeroki zakres czynników, takich jak zmiany nawyków żywieniowych lub stosowanie antybiotyków, (oraz innych leków, często tych które  można kupić bez recepty), może wpływać na delikatną równowagę mikrobiologiczną, a tym samym prowadzić do dysbiozy. Naukowcy uważają, że może ona odgrywać rolę w zaburzeniach takich jak choroby zapalne jelita (IBD), chroniczne zmęczenie, otyłość, a nawet niektóre nowotwory.

FERMENTACJA - zachodzi dzięki działalności mikroorganizmów takich jak bakterie, grzyby lub drożdże. To one w odpowiednich warunkach rozkładają węglowodany na kwasy i/lub alkohole, które są "naturalnymi konserwantami" i sprawiają, że żywność zachowuje składniki odżywcze i nie psuje się. Powstałe kwasy (takie jak mlekowy i octowy) odpowiadają za obniżanie pH środowiska co jest niekorzystne dla bakterii chorobotwórczych, a powstały dwutlenek węgla tworzy środowisko beztlenowe co działa bakteriobójczo hamując wzrost niekorzystnych bakterii.

MIKROBIOTA (MIKROFLORA) - odnosi się do całej kolekcji genów znalezionych we wszystkich komórkach drobnoustrojów żyjących w danym (na przykład ludzkim) organizmie.

MIKROBIOTA JELITOWA - jest to nazwa nadana społeczności mikroorganizmów zamieszkujących przewód pokarmowy. Skład tej społeczności drobnoustrojów jest specyficzny dla gospodarza. Mikrobiota jelitowa pełni funkcje trawienne, metaboliczne, fizjologiczne, immunologiczne i inne oraz uczestniczy w rozwoju i utrzymaniu bariery jelitowej.

MIKROORGANIZM - drobnoustrój, potocznie mikrob – organizm widoczny pod mikroskopem. Pojęcie to nie jest zbyt precyzyjne, gdyż nie wszystkie organizmy widziane pod mikroskopem są mikroorganizmami. Najprecyzyjniej grupa ta definiowana jest jako ogół organizmów jednokomórkowych do których zalicza się bakterie, archeony, pierwotniaki i mikroskopijne grzyby. Mikroorganizmami nie są bardzo mali przedstawiciele różnych grup zwierząt, na przykład nicienie, wrotki, roztocza, niesporczaki, czy owady. Dawniej do mikroorganizmów zaliczano także wirusy, lecz obecnie są one klasyfikowane poza grupą organizmów żywych.

POSTBIOTYK – to tak zwany metabolit (produkt przemian metabolicznych) bakterii probiotycznych, o różnych właściwościach i wielorakiej aktywności biologicznej, w tym na przykład o aktywności modulacji układu immunologicznego czy aktywności antybiotycznej. Na przykład, Krótkołańcuchowe Kwase Tłuszczowe (SCFAs) enzymy, witaminy,, aminokwasy, peptydy, kwasy organiczne.  

PROBIOTYK – definiuje się jako żywe mikroorganizmy, które przyjęte w odpowiedniej ilości, przynoszą korzyść zdrowotną gospodarzowi. Termin probiotyk został po raz pierwszy użyty w 1954 roku i wywodzi się z łacińskiego przyimka pro ("dla") i greckiego przymiotnika βιωτικός (biotyczny), ten ostatni wywodzi się od rzeczownika βίος (bios, "życie"). Probiotyki zawierają różne szczepy, głównie bakterii, i można je znaleźć w produktach spożywczych i w suplementach diety. Poszczególne szczepy mogą charakteryzować się podobnym lub innym działaniem na mikrobiotę człowieka i na jego zdrowie. Obecnie prowadzi się wiele badań aby odpowiedzieć na pytanie jak poszczególne szczepy wpływają na nasze zdrowie i jak mogą być one wykorzystane w radzeniu sobie z chorobami. Gatunki Lactobacillus i Bifidobacterium są powszechnie stosowanymi bakteryjnymi szczepami probiotycznymi, a gatunki Saccharomyces są powszechnie stosowane jako probiotyki drożdżowe.

PREBIOTYK – to selektywnie fermentowany przez mikrobiotę składnik, który wywołuje specificzne zmiany zarówno w składzie jak i w aktywności mikrobioty. To w efekcie może wpływać na zdrowie gospodarza. Prebiotyki dietetyczne to niestrawne przez enzymy trawienne człowieka składniki, dokładniej związki błonnika, które działają jako pożywka stymulująca wzrost oraz aktywność dobroczynnych bakterii (takich jak Bifidobacteria i Lactobacillus). Naturalnymi źródłami prebiotyków w diecie są pokarmy bogate w błonnik, takie jak warzywa, owoce, rośliny strączkowe i nierafinowane zboża. Jako składnik funkcjonalny, prebiotyki są często dodawane do żywności, do produktów takich jak wyroby piekarnicze, batony, odżywki, mleka modyfikowane, jogurty i inne. Do najczęściej spotykanych związków prebiotycznych należą inulina, fruktooligosacharydy (FOS) i galaktooligosacharydy (GOS).

PRZEPUSZCZALNOŚĆ BARIERY JELITOWEJ - przepuszczalność bariery jelitowej mówi nam o tym że pewne cząsteczki mogą przeniknąć ze światła jelita przez komórki nabłonkowe wyściełające ścianę jelita do reszty organizmu, do krwiobiegu. Jelito fizjologicznie wykazuje pewną przepuszczalność, która umożliwia na przykład składnikom odżywczym, wodzie i jonom przenikanie przez komórki jelita, zachowując jednocześnie funkcję bariery, która powstrzymuje potencjalnie szkodliwe substancje (takie jak antygeny) przed wnikaniem do organizmu. Istotną rolę w modulowaniu przepuszczalności bariery jelitowej pełni mikrobiota przewodu pokarmowego, którya reguluje przepuszczalność bariery jelitowej poprzez syntezę krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, interakcje z receptorami na powierzchni enterocytów oraz wydzielanie substancji biologicznie czynnych. 

PSYCHOBIOTYK – definiuje się jako bakterie probiotyczne, które spożywane w odpowiednich dawkach wykazują działanie na oś jelitowo-mózgową i mają korzystny wpływ na zdrowie psychiczne pacjentów cierpiących na choroby psychiczne oraz łagodzą objawy depresji, zespołu jelita drażliwego i chronicznego zmęczenia. Termin psychobiotyk został utworzony przez psychiatrę Teda Dinana i neurologa Johna F. Cryan. 

SYMBIOZA - współżycie dwu różnych gatunków, korzystne dla jednej lub obu stron.

SYNBIOTYK - wiele komercyjnych produktów probiotycznych zawiera w swoim składzie również pożywkę dla bakterii, wspomniany wyżej prebiotyk, łącząc w sobie dwa w jednym (probiotyk + prebiotyk), aby uzyskać optymalny efekt dostarczając probiotyków i wspomagając ich wzrost. Taki produkt jest nazywany synbiotykiem.

UKŁAD POKARMOWY - układ narządów którego zadaniem jest pobieranie pokarmów i wody, trawienie i przyswajanie składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Niestrawione, zbędne resztki pokarmowe podlegają usunięciu (defekacja).

ZWIĘKSZONA PRZEPUSZCZALNOŚĆ JELITA tak zwany ZESPÓŁ JELITA PRZESIĄKLIWEGO - odnosi się do sytuacji kiedy bariera jelitowowa jest upośledzona. Fizjologicznie nasza bariera jelitowa jest selektywnie przepuszczalna, co jest konieczne dla prawidłowych procesów trawiennych i stymulacji układu odpornosciowego. Problemem jednak jest sytuacja, gdy przepuszczalność bariery jelitowej wzrasta (na zasadzie „pęknięć lub dziur”), umożliwiając przemieszczanie częściowo strawionego pokarmu, toksyn i mikrobów do tkanek znajdujących się poza barierą jelitową. Ta niepożądana sytuacja może pobudzić układ odpornościowy, sprzyjać stanom zapalnym i prowadzić do zmian w mikrobiocie jelitowej, co może prowadzić do problemów w przewodzie pokarmowym ale i poza nim. Badania naukowe pokazują, że zaburzenia bariery jelitowej i mikrobioty jelitowej mogą odgrywać rolę w patogenezie chorób przewlekłych. 

Zapisz się na konsultację

ZAPISZ SIĘ